آلودگی صنعتی

علت آلودگی آب های زیر زمینی

 

پیشرفت صنعت و کشاورزی در کنار فوایدی که دارد مخاطرات و آسیب های زیادی به محیط زیست می رساند که تبعات آن شامل حال ما نیز می شود. امروزه با تولید زباله صنعتی، استفاده از کود های شیمیایی و نیترات و همچنین و همچنین فاضلاب های شهری و ورود این فاضلاب ها به آب های سطحی و یا دفن آن ها در زمین، مواد سمی موجود در این فاضلاب ها در خاک نفوذ کرده و با بارش باران به سفره های آب های زیرزمینی وارد می شوند. از این رو باعث آلودگی منابع آب شیرین حتی دریاها می شوند. در ادامه مواد سمی موجود در این زباله ها را برسی می کنیم. در این مطلب آلودگی سطح آب های زیرزمینی را برسی می کنیم.

آلودگی سطح زمین

زباله های جامد شهری و صنعتی

زباله­های جامد شهری و صنعتی دفن شده در زمین خود حاوی درصد بالایی آب هستند، چنانچه آب­های سطحی نیز به درون آن نفوذ یابد در اثر فعل و انفعالات شیمیایی و بیولوژیکی که در درون لندفیل رخ می­دهد، شیرابه آلوده­ای تولید می­گردد که حاوی انواع عناصر سمی می­باشد. طبیعت و قدرت آلایندگی این شیرابه به ترکیب مواد زاید جامد، مدت زمان تماس زایدات با آب و حجم آن بستگی دارد. نفوذ این شیرابه آلوده، می­تواند تهدیدی جدی برای آلودگی آب­های زیرزمینی و خاک مناطق اطراف لندفیل بشمار آید. شیرابه زباله حاوی ترکیبات و آلاینده­های گوناگون از جمله فلزات سنگین می­باشد. بعضی از ترکیبات سمی همانند آرسنیک، سیانید و کروم  موجود در این زباله ها ممکن است در آب­های زیرزمینی در غلظت­هایی یافت شوند که این آب­ها را جهت مصارف آشامیدن و آبیاری نامطلوب کنند.

آلودگی ساحل

آرسنیک

آرسنیک (As) با عدد اتمی 33  سومین عنصر گروه پنجم جدول تناوبی می­باشد و از نظر فراوانی بیستمین عنصر در پوسته زمین، چهاردهمین عنصر در داخل آب و همچنین در بدن انسان چهاردهمین عنصر فراوان است. کشف آلــودگی آب­های زیرزمینی به آرسنیک در کشورهای مختلف از جمله آرژانتین، شیلی، بنگلادش، چین، امریکا، هندوستان و اکنون در پاکستان و ایران نشان می­دهد که این مسئله یک مشکل جهانی است و تمامی آب­­هایی که برای آشامیدن به کار می­روند باید از نظر آلودگی به آرسنیک مورد آزمایش قرار گیرند. آرسنیک به صورت آلی بیشتر در بدن جانوران دریایی به نام آرسنوبنتائین ذخیره می­شود و کانی­های سولفیدی از لحاظ طبیعی در رده اول قرار دارند. آرسنیک به طور طبیعی در آب­ های زیرزمینی وجود دارد که آلودگی آب­های زیرزمینی به وسیله آرسنیک با منشا طبیعی در بیش از 70 کشور دنیا گزارش شده است که در حدود 150 میلیون نفر فقط در جنوب غرب آسیا در معرض آلودگی شدید آب به وسیله این عنصر هستند. آرسنیک محلول در آب­های زیرزمینی در فصل­های مختلف متفاوت می­باشد و به عواملی از قبیل دما، pH، سطح ایستابی و جنس سازندهای در برگیرنده بستگی دارد. آلودگی ناشی از آرسنیک در آب­های زیرزمینی می­­تواند خطر بزرگی باشد، زیرا آرسنیک در آب­های زیرزمینی از بین نمی­رود بلکه از یک فرم به فرم دیگری تبدیل می­شود. سفره­های آب زیرزمینی اغلب مقدار زیادی مواد را در خود حل می­کنند. در نتیجه آب­های زیرزمینی به طور طبیعی آسیب­پذیر می­باشند. آرسنیک به راحتی در داخل آب حل می­شود و نسبت به سایر عناصر دیگر متحرک­تر می­باشد. آب­های سطحی و زیرزمینی مناسب­ترین شرایط را برای جا به جایی و حرکت آرسنیک دارند. اگر سازند در برگیرنده سفره، دارای آرسنیک باشد به راحتی باعث آلودگی آب­های زیرزمینی می­گردد.

هیدروکربن های نفتی

این ماده ممکن است حتی آب­های زیرزمینی را برای همیشه غیر قابل استفاده نماید و در امر پمپاژ بعلت حل پوشش­های قیری مشکلات جدی ایجاد نماید. میزان نفوذ مواد نفتی به خاک و در نتیجه آب زیرزمینی، به ویژگی­های خاک و نیز ماهیت و کمیت مواد آلاینده بستگی دارد. نفوذ در خاک تا ورود کامل آلاینده نفتی و یا برخورد به موانع غیر قابل نفوذ، ادامه خواهد داشت. در اثر برخورد با موانع مذکور، آلاینده­های نفتی دارای حرکت افقی بین سطوح خواهند بود. این حرکت منجر به گسترش آلاینده­ها در ابعاد وسیع­تری می­شود. در صورت رسیدن آلاینده نفتی به آب­های زیرزمینی ممکن است توده­ای عدسی گونه از مواد نفتی تشکیل شود. در نهایت، توده مذکور در خاک­های بالای سطح آب زیرزمینی پراکنده شده و جریان آب زیرزمینی نیز روند گسترش آن را تشدید می­نماید (شکل 1). پس از نشت مواد نفتی اغلب هیدروکربن­های با زنجیره بلند توسط باکتری­های خاک تجزیه شده و در تقابل با آب، مواد نفتی با قابلیت حلالیت زیاد در آب حل شده و ستونی از آلودگی را تشکیل می­دهند. ترکیباتی که قابل حل نیستند به صورت آزاد بر روی سطح ایستابی قرار می­گیرند. از جمله این هیدروکربن­ها می­توان به بنزن، نفتالن، تولوئن، کرایسن و … اشاره کرد.

نیترات

یکی از شاخص­های مهم آلودگی منابع آب زیرزمینی حضور نیترات می­باشد که بر اثر کاربرد انواع کودهای شیمیایی، آلی (دامی و انسانی)، تجزیه گیاهان و دیگر باقی مانده­های آلی در خاک و تخلیه نامناسب فاضلاب به وجود می­آید. گاهی اوقات باران این عنصر کودی را به طرف آب­های سطحی و زیرزمینی حرکت می­دهد. بسیاری از فرآیندها، موجب تشدید آلودگی آب­های زیرزمینی به نیترات می­شوند. از آنجا که کودهای آلی حاوی مقادیری از ترکیبات محلول مانند نیترات می­باشند، این ترکیبات از طریق بارندگی یا آبیاری وارد محلول خاک گردیده و سرانجام وارد آب­ های زیرزمینی می­شوند. از سال 1970 آلودگی آب­های زیرزمینی به نیترات به یک مشکل عمده محیط زیستی تبدیل شده است که در بسیاری از نقاط جهان گزارش آلودگی آب­های زیرزمینی به نیترات وجود دارد. نیترات یک ترکیبی از نیتروژن است که به طور طبیعی در غلظت متوسط در بسیاری از محیط­ها وجود دارد. فعالیت­های شیمیایی به دلیل استفاده از کودهای ازت­­دار، دفع مواد زاید جامد، نشت از شبکه دفع فاضلاب، شیرابه محل­های دفن زباله یا فاضلاب و محل­های دفن زغال­ سنگ از جمله منابعی هستند که می­توانند موجب افزایش غلظت نیترات در آب­های زیرزمینی شوند.

زباله های رادیواکتیو

در فرآیند تولید انرژی هسته‌ای مقدار زیادی زباله رادیواکتیوی بوجود می‌آید. غالباً ایزوتوپ­های رادیواکتیو از گازهای نجیب، کریپتون هستند. تریتیوم که ایزوتوپی از هیدروژن است نیز به صورت گاز، عمدتا به صورت بخار آب تخلیه می‌شود. تریتیوم به صورت بخش هیدروژنی مولکــول آب در زنجیــرهــای زیست­شناختی مواد غذایی وارد می‌شود. ایزوتوپ­های رادیواکتیو در زباله‌های مایع، معمولا از طریق بارندگی به صورت جامد در می‌آید و انبار می‌شود. اگر این زباله‌ها در زمین در گودال­های بدون آستر، بدون آنکه در محفظه‌های خاص باشند دفن شوند در طی چند قــرن بعد آب­های زیرزمینی این مواد رادیواکتیو را پراکنده خواهند کرد (12). علاوه بر زباله­های تولید شده در بخش هسته­ای می­توان به مواد زاید جامد تولید شده در صنایع، تحقیق و توسعه در دانشگاه­ها، آزمایشگاه­های ملی و بیمارستان­ها (جایی که مواد رادیواکتیو برا تشخیص و درمان­های متعدد استفاده می­ شود) اشاره کرد. معدن اورانیوم، صنعت برق هسته­ای و برخی از تجهیزات پزشکی و نظامی فعالیت­های گسترده­ای از طیف تولید رادیونوکلوییدی هستند. عملیات عادی از تاسیسات هسته­ای و همچنین حوادث هسته­ای یک تهدید جدی برای آب زیرزمینی می­باشند. استخراج اورانیوم، تصفیه، غنی سازی، بازفرآوری و همچنین دفع زباله­های رادیواکتیو آن دسته از فعالیت­هایی هستند که خطر بالقوه­ای برای کیفیت آب­های زیرزمینی می­ باشند

ارسال نظر